संत मुक्ताबाई मंदिर (मुक्ताईनगर)

संत मुक्ताबाई मंदिर (मुक्ताईनगर)

संत मुक्ताबाई मंदिर (मुक्ताईनगर) हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील जळगाव जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. मुक्ताईनगर हे तालुक्याचे मुख्यालय व एक शहरही आहे. त्याचे पूर्वीचे नाव ‘एदलाबाद’ होते. एदलाबाद शहराच्या उत्तरेस असलेल्या पूर्णा नदीकिनारी संत ज्ञानेश्वरांची बहीण मुक्ताबाई हिचे पुरातन देऊळ आहे. या देवळावरून इसवी सन २००० मध्ये शहराचे व तालुक्याचे नाव मुक्ताईनगर झाले.मुक्ताईनगरला सर्वात जवळचा विमानतळ जळगाव येथे आहे. औरंगाबादचा विमानतळही जवळच आहे. मुक्ताईनगरला रेल्वे स्टेशन नाही. भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग ५३(पूर्वीचा क्रमांक ६) मुक्ताईनगर शहरावरून जातो.हा मार्ग मुक्ताईनगरला जळगाव, धुळे, मलकापूर, नागपूर या शहरांशी जोडतो

संत मुक्ताबाई मंदिर हे देवस्थान असलेल्या मुक्ताबाई या प्रांताचे प्राचीन मंदिर आहे. मुक्ताईनगर शहरातील मेहुन मंदिर आणि नवे मुक्ताबाई मंदिर या देवतेचे दोन मंदिर आहेत. मुक्ताई किंवा मुक्ताबाई वारकरी परंपरेचे एक अत्यंत लोकप्रिय संत आहेत. प्रथम वारकरी संत, ज्ञानेश्वरांची छोटी बहिण म्हणून देशस्थ ब्राह्मण कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. तिने आपल्या आयुष्यातली सुमारे 41 अभंग (भक्तीगीत) लिहिली. मुक्ताबाईचा सर्वात लोकप्रिय आणि विचारशील कृती “ताटी उघाडा ज्ञानेश्वरा” आहे, जी संत ज्ञानेश्वर यांच्याशी संभाषण करण्याचा एक भाग आहे. मुक्ताबाईंचा असा विश्वास होता की संत म्हणजे इतरांवरील टीका स्वीकारणे किंवा ती स्वीकारणे, म्हणूनच, ती म्हणाली, “संत जेणे वहावे,जग बोलणे सोसावे “

हे पण पहा: संत साहित्य पुस्तके विकत घ्या 


संत मुक्ताबाई मंदिर (मुक्ताईनगर) – इतिहास

वारकरी संप्रदायासाठी मुक्ताईनगर गावाचे विशेष महत्त्व आहे. याच गावी ज्ञानेश्वरांची बहीण मुक्ताबाई गुप्त झाली होती अशी आख्यायिका आहे. दर महिन्यातील एकादश्यांना या गावात दर्शनासाठी आलेले गावकरी दिसतात. मुक्ताईनगर तालुक्यातील मुक्ताईनगरसकट अनेक गावे पूर्णा नदी काठी वसलेली होती. प्रशासनाने नदी काठच्या गावांचे पुनर्वसन करण्याचे ठरवले. पुराची भीती असल्यामुळे मुक्ताईनगरमधील घोडसगाव (जुने), कुंड इत्यादी नदीकाठच्या गावांचे पुनर्वसन करण्यात आले.


संत मुक्ताबाई मंदिर (मुक्ताईनगर) – भूगोल

उत्तरेस सातपुडा पर्वत व ‘मध्य प्रदेश’ राज्य, पूर्वेस बुलढाणा जिल्हा, दक्षिणेस जामनेर तालुका व पश्चिमेस भुसावळ तालुका. पूर्णा नदी मुक्ताईनगर तालुक्यातून वाहते. मुक्ताईनगर तालुक्याचा ईशान्य भाग घनदाट वनाने व्यापलेला आहे. गहू, ज्वारी, कापूस, ऊस, सोयाबीन ही पिके मुक्ताईनगर तालुक्यात घेतली जातात.


हवामान

मुक्ताईनगरमध्ये उन्हाळ्यातील तापमान कमाल ४६ ° सेल्सीयस पर्यंत जाते. हिवाळ्यात तापमान २७ °से.पर्यंत असते.


शेतमालाची मोफत जाहिरात करण्या साठी कृषी क्रांती ला अवश्य भेट द्या

ref: wikipedia 

Leave a Comment

Your email address will not be published.