संत निळोबाराय

संत निळोबाराय गाथा (बालक्रीडा)

संत निळोबाराय गाथा (बालक्रीडा)

गडियां म्हणे पळतां घरें । नवनितें क्षीरें असती ते  ॥१॥

म्हणती गोवळ ऐके कान्हा । आहेसि तूं देखणा पुढें होई ॥२॥

आम्ही नेणो थारेमारे । अवघीं घरें तुज ठावीं ॥३॥

निळा म्हणे काढीं माग । आम्ही सवेग येऊं मागें ॥४॥

ऐकोनि बोल हांसे त्यांचे । म्हणे हे बेटयाचे पोट पोसे ॥१॥

आयतें आणूनि द्यावें हातीं । मग हे सेविती स्वानंदें ॥२॥

तयां म्हणे यारे लागे । माझिया मागें चोजवित ॥३॥

निळा म्हणे पाळतिही करी । आपणचि चोरी वाटी त्या ॥४॥

१०

चित्ताचे चिंतनी मनाचें मननी । जीवाचे जीवनीं कृष्ण त्यांचे ॥१॥

बुध्दीचे बोधनीं श्रोत्राचे श्रवणीं । आमोद घेतां घ्राणी कृष्णीं मन ॥२॥

देहीं देहभावा नेणती स्वभावा । इंद्रियांचीया धांवा कृष्णरुपीं ॥३॥

निळा म्हणे त्यांचा वर्तता व्यापार । अवघा शार्ङगधर होऊनि ठेला ॥४॥

११

पांवा वाजवी मोहरी । बार हमामा हुंबरी ॥१॥

नाचे गोपाळांच्या छंदें । क्रीडा करी ब्रम्हानंदें ॥२॥

सांगोनी येरयेरां काहाणी । कोडीं उगविती उमाणीं ॥३॥

निळा म्हणे नाना सोंगें । संपादिलीं पांडुरंगें ॥४॥

१२

नाहीं त्या उरलें दुजें कृष्णविण । ब्राह्य अंत:करण कृष्ण झाला ॥१॥

जीवाचाही जिव शिवाचाही शिव । देहीं देहभाव कृष्ण झाला ॥२॥

शब्दा शब्दविता बोधा बोधविता । चित्ता चेतविता झाला कृष्ण ॥३॥

निळा म्हणे कृष्णें केलें कृष्णाकार । सबाह्य अंतर रंगविलें ॥४॥

१३

दहीं दूध तूप लोणी । आणि दुधाणी चोरुनी ॥१॥

म्हणे घ्यारे पोटभरी । आपणहि स्वीकारी त्यांसवे ॥२॥

नाचे हातीं लोणीया गोळे । नाचवी गोवळें भोंवताली ॥३॥

निळा म्हणे चाहाळी करी । रिचवी वरी आणि हांसे ॥४॥

१४

घुमघुमिती मोहर्‍या नादें । पांवे छंदें वाजविती ॥१॥

शिंगें काहाळा गजर झाला । श्रीहरि शोभला समुदायें ॥२॥

अंगी चंदन बाणली उटी । कास ते गोमटी पितांबरें ॥३॥

निळा म्हणे केशर भाळीं । तेज बंबाळी मुगुटाचें ॥४॥

१५

नाचती विनोंदें । क्रीडा करी त्यांच्या छंदें ॥१॥

गोवळ वांकुल्या दाविती । आलें वाचे ते बोलती ॥२॥

म्हणती चोरटया शिनळा । दोघां बापांचिया बाळा ॥३॥

लटिकीया कपटिया कुचरा । निर्बल नपूंसका निष्ठूरा ॥४॥

तोंडें वांकुडी पिचके डोळे । तयां माजीं आवडी खेळे ॥५॥

निळा म्हणे विश्वासिया । न वजे दुरि पासूनियां ॥६॥

१६

बहुत अवतार घेतलीं सोंगें । बहुतां भक्तांसी तारिलें मागें । बहुताचि शोभला बहुतां अंगे । बहुतां संगे क्रीडा केली ॥१॥

मासा कांसव डुक्कर झाला । नृसिंह वामन होउनी ठेला । भक्ताचें काजीं संकटे याला । बहुत अवगला अवगणिया ॥२॥

एके दिवशी गोधनामागें । अवघाचि गिळियला होता नागें । त्यातें चिरुनियां निघाला वेगें । वांचला भाग्यें गौळियांच्या ॥३॥

एकदां वोणवा गिळितुचि आला । गोवळे देखोनि धाकिती त्याला । पसरुनी मुख तो अवघाचि प्याला । विराट झाला स्वरुपी हा ॥४॥

वनामाजी ब्रम्हा चोरुनी आला । वत्सें गोवळे घेऊनी गेला । अंगे आपण तैसाचि झाला । मिरवत आला गोकुळांत ॥५॥

इंद्राचि पांजी आपनचि खाय । त्याचिया क्रोधें पाउसाचे भय । मग उचलूनी डोंगर तळीं त्या राहे । गोकुळासगट नाहीं भ्याला ॥६॥

चेंडुवाच्या मिसें बुडाला डोहीं । काळियाचि नाथुनी आणिला पाही । नाचती गोवळे वोसरल्या गाई । आनंदासी काई उणे तेथें ॥७॥

व्देषिया म्हणोनि मामा तेचि मारी । विश्वासी म्हणोनी पांडवा घरीं । आवडत्या म्हणोनी भोगिल्या नारी । लाघवी मुरारी खेळ खेळे ॥८॥

निळा म्हणे हा भक्तांसाठीं । नाना कचाटें सोसितो आटी । धरुनियां भावे बैसतां पोटीं । सोडवी संकटी स्वामी माझा ॥९॥

१७

ब्रम्ह आणि गोवळपणें । यज्ञ भोक्ता आणि उच्छिष्ट खाणें । महर्षिस्तव आणि हुंबरी घेणें । नाटकी विंदानें अघटित ॥१॥

नित्यमुक्त आणि बांधला गळा । परात्पर आणि कोंडिती बाळा । ब्रम्हचर्य आणि सहस्त्र सोळा । भोगिल्या अबळा आणिखीही ॥२॥

असुरमर्दन आणि मारिती गौळणी । लक्ष्मीकांत आणि चोरितो लोणी । ईशाचा ईश आणि फोडितो दुधाणीं । गुणातीत अगुणी भरलासे ३॥

विश्वव्यापक आणि यशोदे कडिये । शुकाचें ध्यान आणि दासी पिढिये । कृपावंत आणि मारिली माये । रडे ये माये ये माये लटिकाचि ॥४॥

रोमीं ब्रम्हांडे आणि बाळक झाला । आतुर्बळी आणि उखळी बांधिला । बळीचा व्दारपाळ आणि पंढरियें आला । पुसतांचि याला नाहीं कोणी॥५॥

सखा भावाचा आणि मामासीचि मारी । धर्मस्थापक आणि अकर्मे करी । देहातीत आणि आयुधें धरी । अकर्ता करी मना आलें ॥६॥

सर्वज्ञचि आणि नेणता झाला । काळाचाहि काळ आणि बाऊसि भ्याला । माउशीचे स्तनीं विषचि प्याला । उत्तीर्ण तिये झाला जीवघातें ॥७॥अरुप आणि घेतलीं सोंगें । निष्काम आणि गौळणी मागें । नित्य तृप्त आणि गोवळसंगे । नित्य उच्छिष्टें खाय त्यांची ॥८॥

भूपति आणि मंत्री माकडें । अर्धांगी नोवरी आणि नेली म्हणून रडे । नावा सांडुनी तारितो दगडें । वनवासी उघडें फळें भक्षी ॥९॥

अमरां पूज्य आणि राखितो गाई । क्षिराब्धीचा जामात आणि घोंगडें डोई । ईशाचा ईश आणि लोळतो भुई । नंदाचे गोठणीं गाईवाडा ॥१०॥

सनकादिक देव स्तविती भावें । तो हा लंपट गौळणीसवें । न मागती त्यांसी देऊचि धांवे । आणि मागत्यासी व्हावें अतिकृपण ॥११॥

जगदानी आणि भिकारी झाला । विराटरुपी आणि खुजट ठेला । त्रिपाद देतां त्रैलोक्य नेला । शेखीं बळीनें बांधला व्दारदेशीं ॥१२॥

नित्य पूर्ण आणि भोजन मागे । बाळकाचि दात्याचें कांपवी अंगे । न जेवितां सवें पळोचि लागे । मग धांवे त्यामागें विमानीं घालीं ॥१३॥

दयावंत आणि अंगींच चिरलें । मयोरध्वजाचीं केलीं शकलें । उदार कर्णाचे दांतचि पाडिले । शिबीतें सोलिले कपोतासाठीं ॥१४॥

ब्राम्हणभक्त आपणा म्हणवी भला । आणि नारदाची नारदी करुनी ठेला । सख्ये बहिणीची भीड नाहीं याला । जांबळाच्या निमित्यें केला उपहास ॥१५॥

वेदांसी स्तवितां उगाचि बैसे । आणि गौळणीच्या शिव्या ऐकोनि हांसे । नित्यानंद आणि रडतचि बैसे । आळी घेउनी मिसे जेवणाच्या १६॥

निळा म्हणे हा लाघवी हरी । कांहींही न करुनी अवघेंचि करीं । भक्तां व्देषियां एकेचि परी । निंदा स्तुतीवरी सम देणें ॥१७॥

१८

भाविक गोवळ । अंगी विश्वासाचें बळ ॥१॥

तेणें स्थिरावली बुध्दी । निश्चळ झाली हरीच्या पदीं ॥२॥

नाही ओढा वारा । चित्तीं चैतन्याचा थारा ॥३॥

निळा म्हणे हरीच्यासंगें । करिती क्रीडा नानारंगें ॥४॥

१९

तुमच्या कीर्तनें पावलों पार । भवसिंधूचा लहान थोर । पशुपक्षी दैत्य निशाचर । नारीनर बाळकें ॥१॥

पुण्यपावन तुमची कथा । एकाक्षर श्रवणीं पडतां । झाडा करुनियां दोषां दुरितां । कलिमल तत्वता विध्वंसती ॥२॥

हरिनामाच्या घोष गजरी । ध्वनि रिघतांचि कर्णविवरी । भितरील पातकांचिया हारी । दिशा लंघोनि पळताती ॥३॥

आनंदासि उणेंचि नाहीं । कोंदोनि ठाके अंतर्बाही । नाना चरित्रांची नवाई । श्रोते ऐकोनि संतोषती ॥४॥

गिरी उचलिला गोवर्धन । निजमुखें प्रासिला हुताशन । काळिया आणिला नाथून । मिसें जाऊन चेंडूवाच्या ॥५॥

वत्सें गोवळे चतुराननें । नेतां अवघीं आपणचि होणें । स्तनीं लावितां पूतनाशोषणें । केलीं विंदानें अघटित ॥६॥

परता सारुनियां सागर । माजी रचिलें व्दारकापूर । निद्रा न मोडितां नारीनर । मथुरा नेऊन सांठविली ॥७॥

काळयवनासि ठकिलें कैसें । मुचकुंदावरी नेला पळत्या मिसें । जाळूनि त्याचे केलें कोळसें । आपण निराळा साक्षपणें ॥८॥

भाजीदेठें तृप्त होणें । पांडवा नेणतां ऋषिभोजनें । परीक्षितीसी गर्भीचि रक्षणें । अपूर्व विंदाने श्रीहरीचीं ॥९॥

यशोदेचें स्तनपान करीत । नंदा कडिये विराज तेथ । गोपिकांचे मनोरथ । पूर्ण करित रासक्रीडे ॥१०॥

गौळणी रंजवी नानापरी । दही दूध लोणी त्यांचे चोरी । उणें पडतां त्यांचिये घरीं । अधिकचि करीं वाढूनियां ॥११॥

गायींमागें धांवे रानीं । घोंगडें काठी पावा घेउनी । नानापरीचीं खेळे खेळणीं । लीलाविग्रही अवतारी ॥१२॥

ऐशीं अगाध दिव्य चरित्रें । गाती ऐकती त्यांची गात्रे । अवघीं होऊनियां पवित्रें । जाती वैकुंठा निळा म्हणे ॥१३॥

२०

वळत्या आम्हांसी पाठवी । त्याचा नाठवी उपकारही ॥१॥

नका येऊं देऊं संगें । लावा मागें भोवंडुनी ॥२॥

याची वोढाळें धांवती । सैरा नाटोपती तें आम्हां ॥३॥

निळा म्हणे ऐकोनी हरी । त्यांचे करी समाधान ॥४॥

‍२१

जिवलग माझे गडी । न गमे घडी तुम्हांविण ॥१॥

सांगा जे जे मनोरथ । पुरवीन आर्त तुमचें तें ॥२॥

नका आतां उदासीन । करुं मन मजवरी ॥३॥

निळा म्हणे हरि ऐसा । करी लालसा दासांची ॥४॥

२२

शिंगे काहाळा मोहरीं पावे । नादें हेलावे अंबर ॥१॥

वाकी घागर्‍या तोडर पायीं । धावती गाई थाट पुढें ॥२॥

मोर कुंचे चांदिवे वरि । नाचती गजरीं हरिनामें ॥३॥

पढती ब्रीद्रें सवें निळा । बहुत गोपाळा आवडे ॥४॥

२३

सुंदर उटी मलयागरे । वेढिलीं चिरें पापेंचि ॥१॥

मोरपिसें मुगुटावरी । मुरली अधरी वाजवितु ॥२॥

घनश्याम हा मदनमूर्ती । झळके दीप्ती पदकाची ॥३॥

निळा म्हणे पांडूरंग । संतसंग भोंवताला ॥४॥

२४

मोहर्‍या पांवे तलालोरी । नाचती गजरीं गीत गाती ॥१॥

शिंगें काहाळा मृदंग विणे । गाणें नाचणें निज छंदें ॥२॥

टिपरी घागर्‍या एकची घाई । उठिताती पायीं झणत्कार ॥३॥

निळा म्हणे रंगले रंगें । केलें श्रीरंगें आपणासें ॥४॥

२५

मृदु मधुर वाजवीत वेणु । सावळा नंदनु नंदाचा ॥१॥

तेणें गोपिका वेधल्या । पात्र झाल्या ब्रम्हसुखा ॥२॥

रंजवित्या विनोदवचनीं । हास्य करुनि हासवीतु ॥३॥

निळा म्हणे त्यांचिया गळां । घाली वेळोवेळां करपल्लव ॥४॥

२६

सुकुमार सुंदर । अंगकांति मनोहर ॥१॥

विठो घननीळ सांवळा । लावण्यें मदनाचा पुतळा ॥२॥

कसीयेला पीतांबर । चरणीं ब्रीदाचा तोडर ॥३॥

निळा म्हणे माळा कंठी । मुगुटीं मोरविसावेटी ॥४॥

२७

पोसणाचि परी आवडला । मानु दिधला पुत्रपणा ॥१॥

मागें पुढें सांभाळिती । त्याचेंचि करिती कोड सदां ॥२॥

खांदी कडिये घेउनी सुखें । बोलों हरिखें शिकविती ॥३॥

निळा म्हणे ऐसे लोक । वानिती कौतुक परस्परें ॥४॥

२८

धीट अधिकार कापिले । बधिर बोलिके तोतिरे ॥१॥

भाविकांचा गोडा भावो । देखोनि सर्वे नाचे देवो ॥२॥

म्हणे धन्य तुमचें कर्म । अवघें माझेचि ठाईं प्रेम ॥३॥

निळा म्हणे तुम्हांविण । दुजें आप्त मज तें कोण ॥४॥

२९

याज्ञिक मंत्रे अवदान देती । त्याहुनी अधिक या उच्छिष्टा बोराची प्रीती ॥१॥

हे काय अवगुण नव्हती सांगा । प्रत्यक्ष ठाऊकेचि आहेती जगा ॥२॥

सांडूनियां सेजे लक्ष्मी ऐसी । भोगितो विद्रूप कौंसाची दासी ॥३॥

घरींची दही दुधें या न लगती गोडें । चोरटा लोकांची मोडितो कवाडें ॥४॥

श्रुतिस्मृतीची ही वचनें नेघोनियां कानीं । हांसे श्रलाघे शिव्या देतां गवळणी ॥५॥

निळा म्हणे याची खोडीचि हे ऐशीं । ते बोलोनि काय मानली यासी ॥६॥


संत निळोबाराय गाथा । संत निळोबाराय अभंग । निळोबा अभंग । निळोबा गाथा । सर्व गाथा । निळोबाराय माहिती । पिंपळगाव मंदिर निळोबाराय । sant nilobaray gatha | sant nilobaray abhang | niloba abhang | niloba gatha | sarv gatha | nilobaray mahiti | nilobaray mandir pimpalgav |

 

कृषीक्रांती

 

संत साहित्य  

Leave a Comment

Your email address will not be published.